U ndërtua nga 10 mijë ushtarë: Për çfarë shërbente në fakt, “bunkeri” i Enverit!

0
267

Bunkeri 4

Qerim Serjanaj është një nga xhenierët veteranë të ushtrisë shqiptare, që ka punuar tri dekada në kantieret e fortifikimit. Nga tërë karriera e tij, periudha kur kryente detyrën e shefit të Xhenios të Batalionit të Sigurimit zë një vend të veçantë.

Kjo, sipas tij, sa për profilin elitar të repartit, aq edhe të figurës karizmatike të komandantit Diko Zeqo, një figurë e njohur e ushtrisë shqiptare.

Ka qenë kjo periudha kur Serjanaj ka drejtuar nga afër punimet për zbatimin e projektit për ndërtimin e vendkomandës së Shtabit të Përgjithshëm, të aktualizuar artistikisht si bunkeri i Enverit.

Në një rrëfim për gazetën “Panorama” ai tregon rrethanat si nisi ndërtimi i objektit, efektivët që u morën me hapjen e tunelit dhe mbresat nga ditë-netët e punimeve. Njeriu që ka mbajtur evidencat e trupës që ndërtoi objektin konfirmon se “bunkeri” ishte vepër e 10 mijë ushtarëve dhe specialistëve, që edhe në kushte të vështira bënë të pamundurën për ta mbaruar në afat.

Duke kujtuar interesimin e jashtëzakonshëm të institucioneve të larta partiake e shtetërore, Serjanaj veçon rolin e Petrit Dumes, ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm, i cili dy-tri herë në javë ishte i pranishëm aty, ndiqte hap pas hapi punimet, njihej me vështirësitë që dilnin, interesohej për ushtarët, furnizimin, kushtet e jetesës etj.

Zoti Qerim! Ju keni qenë shefi i Xhenios, repartit që ka ndërtuar objektin e vendkomandës së Shtabit të Përgjithshëm, të quajtur ndryshe si bunkeri i Enverit. Ju kujtohet koha kur kanë nisur punimet?

E para, më lejoni të saktësoj diçka mbi emërtimin e objektit, sepse ditët e fundit ka një zhurmë të madhe për misionin e tij.

Dikush thotë se ka qenë destinuar si bunker i Enverit, një tjetër e quan vendstrehim sekret të Byrosë Politike dhe Kuvendit Popullor etj.

E vërteta është se objekti është ndërtuar dhe ka funksionuar vetëm si vendkomandë e Këshillit të Mbrojtjes dhe e Shtabit të Përgjithshëm.

Zyra që kishte Enveri aty lidhej me funksionin si Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë dhe shef i Këshillit të Mbrojtjes. Shkurt, ishte një objekt ushtarak që mundësonte drejtimin e Forcave të Armatosura në rast lufte dhe bombardimi bërthamor. Institucionet e tjera, ato politike, Byroja, Kuvendi Popullor, Komiteti Qendror, organet e larta të pushtetit, në rast lufte operonin në të tjera objekte të këtij lloj…

Pra ju thoni që Enveri ka pasur zyrë në këtë objekt…

Patjetër që ka pasur, por gjithnjë në funksion të detyrës si Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë.

Keni qenë i pranishëm në fillimin e punimeve në objekt?

Në atë periudhë unë isha shef i Xhenios së Batalionit të Sigurimit që drejtohej nga Diko Zeqo, një oficer i njohur për karizmin e spikatur dhe emër të mirë në gjithë ushtrinë.

Kam qenë i pranishëm që ditën e parë kur hapëm kantierin e deri në përfundim të objektit. Punimet kanë filluar më 13 qershor të vitit 1971.

Fillimisht, më saktë, tre muajt e parë jemi marrë me vendstrehimin e helikopterëve, që ndodhet në krahë të objektit 07.

Me përfundimin e tij dhe të tuneleve të automjeteve luftarake, kemi nisur nga puna në objektin pesëkatësh, që quhej vendkomanda e kohës së luftës. Me efektivin tonë kemi punuar tre vjet pa ndërprerje deri në përfundimin e strukturës së mureve, dhomave, zyrave dhe hapësirave të tjera nëntokësore.

E keni fjalën për pjesën e tunelit…?

Trupa jonë kishte për detyrë pikërisht hapjen e tunelit që zinte një hapësirë mbi 2500 metra katrorë. Pjesën tjetër që lidhej me betonizimin, izolimin dhe instalimin e impianteve të ajrimit, e realizoi Regjimenti i Xhenios, një njësi e specializuar kjo për punime të këtij lloji. Me sa më kujtohet, objekti përfundoi aty nga maji i vitit 1978…

Sa ushtarë të batalionit tuaj punonin çdo ditë në objekt?

Efektivi ynë përbëhej nga 300 ushtarë. Kur nisëm detyrën për ndërtimin e objektit, u shtua edhe një kompani tjetër me profil xhenier me 100 të tjerë. Pra bëheshin 400 veta që punonin ditë-natë me tri turne…

Po Regjimenti i Xhenios që ndërtoi pjesën strukturore të objektit, sa ushtarë kishte?

Regjimenti ishte një njësi më e madhe nga batalioni ynë. Ai kishte specialistë të kualifikuar për punime të tilla.

Si një nga drejtuesit kryesorë që ka ndjekur punimet nga fillimi deri në përfundimin e objektit, a mund të na thoni një shifër të forcave që kanë punuar aty?

Me një llogari të thjeshtë, duke pasur parasysh forcat që punonin çdo ditë, specialistët që instaluan impiantet e ajrimit dhe sistemet e ndërlidhjes, repartet ndihmëse e ato të furnizimit, mund të them pa frikë se për ndërtimin e objektit kanë punuar mbi 10 mijë ushtarë.

Kur them këtë, ndër të tjera kam në mendje evidencat e çdo dite dhe muaji që detyra dhe rregulli ma donte t’i mbaja me përpikëri.

Kjo ka qenë “armata” që e ka ndërtuar objektin. Po për ideuesit dhe konstruktorët e tij, çfarë mund të thoni?

Kam pasur kontakte të shpeshta me ta. Kanë qenë shumë. Mbresa të veçanta ruaj sidomos për inxhinierin e talentuar Dhimitër Dhespoti. Ai ka qenë i pari që ka mbërritur në vendin e kantierit për të bërë rilevimin dhe me sa mbaj mend, nuk është shkëputur asnjë ditë nga ndjekja e punimeve.

Ishte një inxhinier i diplomuar në Perëndim në kohën e Zogut. Autorësinë e tij si inxhinier arkitekt e mbajnë disa vepra të rëndësishme, si ish-Lidhja e Shkrimtarëve, sot Ministria e Kulturës, SHQUP-i, sot selia e PD, e mjaft të tjera që i kanë rezistuar kohës. Ka pasur ndërkaq edhe mjaft të tjerë që kanë ndjekur zbatimin e projektit, ku mund të përmend Milto Kosovën, Xhoxhi Koçin, Hyso Ismailin, Ndreko Çelën, Zaho Muçën, Abdurraman Sokolin etj.

Si e ndiqte lidershipi i kohës ndërtimin e këtij objekti të rëndësishëm për kohën?

Interesimi ishte i jashtëzakonshëm që nga maja e piramidës. Kjo ndihej orë e çast te ne. Ajo që dua të veçoj është prania e herëpashershme e Petrit Dumes, ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm në kantier. Dy-tri herë në javë atë e kishim aty në ballë të galerisë. Më kujtohet si tani prania e tij me Çarlin (kalin) e tij të famshëm. Ndiqte hap pas hapi punimet, njihej me vështirësitë që dilnin, interesohej për ushtarët, furnizimin, kushtet e jetesës etj. /panorama/

Bunkeri 6

Bunkeri 5

Bunkeri 2

Bunkeri 1

PËRGJIGJU

Ju lutemi shkruani komentin tuaj
Ju lutem vendosni emrin tuaj ketu